Trong khi doanh nghiệp xuất khẩu gạo Việt Nam vẫn theo dõi diễn biến từ cuộc điều tra theo Điều 301 của Mỹ liên quan đến lao động cưỡng bức, một đề xuất mới từ phía ngành lúa gạo Mỹ tiếp tục đẩy mặt hàng này vào tâm điểm chú ý.
Mỹ không phải thị trường lớn nhất của gạo Việt Nam, nhưng là thị trường có giá trị cao, đặc biệt với các dòng gạo thơm, gạo đặc sản như ST24, ST25. Vì vậy, bất kỳ thay đổi nào về thuế quan tại thị trường này cũng có thể ảnh hưởng tới nhóm doanh nghiệp đang theo đuổi phân khúc cao cấp.
Thuế gạo Việt vào Mỹ có thể tăng từ 12,5% lên 65%
Theo diễn biến mới, Hiệp hội Lúa gạo Mỹ đã gửi ý kiến tới cơ quan thương mại Mỹ trong khuôn khổ quá trình tham vấn liên quan đến cuộc điều tra theo Điều 301. Tổ chức này cho rằng gạo nhập khẩu từ một số quốc gia châu Á, trong đó có Việt Nam, đang tạo sức ép cạnh tranh lớn với nông dân Mỹ.
Trước đó, mức thuế bổ sung được nhắc tới trong cuộc điều tra là 10% hoặc 12,5%, tùy theo từng nhóm nền kinh tế. Với Việt Nam, phương án 12,5% đang là mức được chú ý nhiều nhất trong bối cảnh Mỹ cho rằng một số nền kinh tế chưa có cơ chế đầy đủ để ngăn chặn hàng hóa liên quan đến lao động cưỡng bức.
Tuy nhiên, theo quan điểm của USA Rice, mức thuế 12,5% chưa đủ để bảo vệ ngành lúa gạo nội địa Mỹ. Hiệp hội này đề nghị xem xét mức thuế có thể lên tới 65% hoặc cao hơn đối với gạo nhập khẩu từ các quốc gia mà họ cho là đang có lợi thế cạnh tranh không công bằng.
Điểm cần nhấn mạnh là mức 65% hiện vẫn chỉ là kiến nghị từ một hiệp hội ngành hàng, chưa phải quyết định chính thức của Chính phủ Mỹ. Dù vậy, việc con số này xuất hiện trong giai đoạn tham vấn cho thấy cuộc tranh luận về gạo nhập khẩu đã bắt đầu chuyển sang hướng gay gắt hơn.
Nếu mức thuế cao được áp dụng, giá gạo Việt Nam tại Mỹ sẽ tăng đáng kể. Khi đó, lợi thế cạnh tranh của gạo Việt có thể bị thu hẹp, trong khi các nhà nhập khẩu phải tính lại bài toán chi phí, tồn kho và khả năng tiêu thụ.
Gạo Việt chịu nhiều sức ép tại thị trường Mỹ
Nếu nhìn riêng đề xuất của USA Rice, đây có thể được xem là hoạt động vận động chính sách quen thuộc tại Mỹ. Các hiệp hội ngành hàng thường tận dụng giai đoạn tham vấn để đưa ra lập luận nhằm bảo vệ lợi ích của nhà sản xuất trong nước.
Tuy nhiên, câu chuyện với gạo Việt trở nên đáng chú ý hơn khi diễn ra cùng lúc với nhiều cuộc rà soát thương mại khác nhằm vào hàng hóa Việt Nam. Các vấn đề về lao động, sở hữu trí tuệ, xuất xứ hàng hóa và chính sách hỗ trợ đang ngày càng được phía Mỹ đặt lên bàn trong quan hệ thương mại song phương.
Với ngành gạo, rủi ro không chỉ nằm ở mức thuế cụ thể. Điều đáng lo hơn là khi các lập luận về lao động, trợ cấp và chuỗi cung ứng cùng xuất hiện, sức ép có thể cộng hưởng, khiến hàng hóa Việt Nam phải chứng minh nhiều hơn về tính minh bạch của toàn bộ quá trình sản xuất.
Áp lực lớn nhất có thể rơi vào các doanh nghiệp đã đầu tư xây dựng thương hiệu tại thị trường Mỹ. Việc tăng thuế không chỉ khiến chi phí bán hàng đội lên, mà còn có thể làm gián đoạn quan hệ với nhà phân phối nếu giá bán cuối cùng vượt ngưỡng chấp nhận của người tiêu dùng.
Trong bối cảnh đó, bài toán của gạo Việt không chỉ là giá bán hay sản lượng xuất khẩu. Ngành gạo cần chuẩn bị đầy đủ dữ liệu về nguồn gốc nguyên liệu, quy trình sản xuất, tiêu chuẩn lao động và các chương trình phát triển bền vững để chứng minh chuỗi cung ứng đủ minh bạch trước các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
