Người dân nông thôn thay đổi thói quen mua sắm
Nếu như trước đây, chợ truyền thống là lựa chọn gần như duy nhất của người dân tại các huyện, thị xã thì vài năm gần đây, bức tranh tiêu dùng đang dần thay đổi. Sự xuất hiện ngày càng nhiều của các siêu thị mini, cửa hàng tiện lợi và chuỗi bán lẻ hiện đại đã mang đến thêm lựa chọn cho người tiêu dùng ở khu vực vùng ven.
Theo các doanh nghiệp bán lẻ, khu vực nông thôn hiện là nơi sinh sống của khoảng 61% dân số Việt Nam. Tuy nhiên, độ phủ của các mô hình bán lẻ hiện đại vẫn thấp hơn đáng kể so với khu vực đô thị, khiến nông thôn được xem là một trong những thị trường còn nhiều dư địa tăng trưởng nhất của ngành bán lẻ.
Tại nhiều địa phương, không khó để bắt gặp những cửa hàng tiện lợi, siêu thị mini nằm ngay trên các tuyến đường trung tâm huyện hoặc gần khu dân cư. Người dân không chỉ tìm đến đây để mua thực phẩm đóng gói, đồ dùng gia đình, hóa mỹ phẩm mà còn dần hình thành thói quen mua sắm thường xuyên nhờ sự thuận tiện, giá niêm yết rõ ràng và nguồn gốc hàng hóa minh bạch.
Chị Nguyễn Thị Hương (Thanh Oai, Hà Nội) cho biết trước đây gia đình chủ yếu mua sắm tại chợ dân sinh. Tuy nhiên vài năm gần đây, các mặt hàng như sữa, đồ dùng gia đình hay hóa mỹ phẩm thường được chị mua tại siêu thị mini gần nhà. "Giá cả được niêm yết rõ ràng, nhiều mặt hàng có khuyến mại nên không chênh lệch nhiều so với bên ngoài. Quan trọng là mình yên tâm hơn về nguồn gốc hàng hóa", chị Hương chia sẻ.
Trong khi đó, anh Trần Văn Nam, công nhân tại một khu công nghiệp ở Hưng Yên, cho biết sau giờ làm việc thường ghé cửa hàng tiện lợi để mua thực phẩm và các nhu yếu phẩm hàng ngày. Theo anh Nam, thời gian mở cửa kéo dài, thanh toán nhanh và không phải mặc cả là những lý do khiến anh lựa chọn mô hình này thay vì chợ truyền thống.
Đặc biệt, thế hệ trẻ và nhóm lao động tại các khu công nghiệp đang trở thành lực lượng thúc đẩy mạnh mẽ xu hướng tiêu dùng hiện đại. Thay vì đi chợ mỗi ngày, nhiều gia đình lựa chọn mua sắm theo tuần tại siêu thị hoặc cửa hàng tiện lợi, kết hợp thanh toán không tiền mặt và các chương trình khuyến mại.
Theo Hiệp hội Các nhà bán lẻ Việt Nam, kênh bán lẻ hiện đại hiện đã chiếm khoảng 25% tổng thị trường bán lẻ, lần đầu tiên đạt ngưỡng một phần tư thị trường. Con số này cho thấy xu hướng dịch chuyển từ chợ truyền thống sang các mô hình mua sắm hiện đại đang diễn ra ngày càng rõ nét.
Xu hướng này cũng được phản ánh qua chiến lược mở rộng của các doanh nghiệp bán lẻ. Riêng năm 2025, WinCommerce đã mở mới 764 cửa hàng, trong đó có 602 cửa hàng WinMart+ Rural, tương đương gần 80% số điểm bán mới được đặt tại khu vực nông thôn. Chỉ trong 4 tháng đầu năm 2026, doanh nghiệp tiếp tục mở thêm 348 cửa hàng, trong đó 298 cửa hàng thuộc mô hình nông thôn, chiếm tới 86% tổng số điểm bán mới.
Sự thay đổi này cũng tạo ra sức ép nhất định đối với chợ truyền thống. Nhiều tiểu thương cho biết lượng khách mua các mặt hàng tiêu dùng nhanh như bánh kẹo, sữa, đồ gia dụng hay hóa mỹ phẩm đã giảm đáng kể khi người dân có thêm nhiều lựa chọn mua sắm mới. Tuy nhiên, chợ dân sinh vẫn giữ được lợi thế ở nhóm thực phẩm tươi sống, sự linh hoạt về giá cả và mối quan hệ quen thuộc giữa người bán với khách hàng.
Bà Nguyễn Thị Lan, một tiểu thương kinh doanh thực phẩm tại các xã ở Hà Nội, cho biết lượng khách mua các mặt hàng khô đã giảm so với trước nhưng các mặt hàng tươi sống vẫn duy trì ổn định. "Nhiều người giờ mua sữa, bánh kẹo hay đồ gia dụng trong siêu thị, nhưng rau, thịt, cá thì vẫn thích ra chợ để tự chọn và trao đổi trực tiếp với người bán", bà Lan nói.
Dù quy mô thị trường bán lẻ Việt Nam năm 2025 được ước tính đạt khoảng 269 tỷ USD, hệ thống bán lẻ hiện đại vẫn tập trung chủ yếu tại các đô thị lớn. Điều đó đồng nghĩa với việc khu vực nông thôn vẫn còn là "vùng đất mới" đối với nhiều doanh nghiệp bán lẻ, mở ra cuộc cạnh tranh ngày càng sôi động trong thời gian tới.
Vì sao doanh nghiệp bán lẻ đổ về nông thôn?
Sau nhiều năm cạnh tranh gay gắt tại Hà Nội và TP.HCM, nhiều doanh nghiệp bán lẻ đang chuyển hướng mở rộng về các huyện, thị xã và đô thị vệ tinh, nơi được xem là thị trường còn nhiều dư địa phát triển.
Theo bà Vũ Kim Hạnh, Chủ tịch Hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao, thu nhập và mức sống của người dân tại nhiều địa phương đã có sự cải thiện đáng kể trong những năm gần đây. Người tiêu dùng nông thôn không còn chỉ quan tâm đến giá rẻ mà ngày càng chú trọng đến chất lượng, thương hiệu và nguồn gốc sản phẩm. Sự thay đổi này đang mở ra cơ hội lớn cho các chuỗi bán lẻ hiện đại phát triển tại khu vực ngoài đô thị.
Thực tế cho thấy khoảng cách về mức sống và hành vi tiêu dùng giữa thành thị và nông thôn đang dần thu hẹp. Nếu như trước đây người dân vùng ven chủ yếu mua sắm tại chợ truyền thống hoặc các cửa hàng tạp hóa nhỏ lẻ thì nay nhu cầu đối với thực phẩm đóng gói, hàng tiêu dùng nhanh, sản phẩm chăm sóc sức khỏe và hàng hóa có thương hiệu ngày càng tăng.
Cùng với sự phổ biến của điện thoại thông minh, mạng xã hội và thương mại điện tử, người tiêu dùng tại các địa phương cũng tiếp cận thông tin sản phẩm nhanh hơn, từ đó đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng và trải nghiệm mua sắm.
Bên cạnh yếu tố nhu cầu, các doanh nghiệp bán lẻ cũng đang chịu áp lực tìm kiếm động lực tăng trưởng mới. Tại các đô thị lớn, mật độ cửa hàng ngày càng dày đặc, chi phí thuê mặt bằng liên tục tăng trong khi mức độ cạnh tranh giữa các chuỗi bán lẻ ngày càng gay gắt. Điều này khiến hiệu quả mở mới cửa hàng tại trung tâm các thành phố không còn hấp dẫn như trước.
Trong khi đó, khu vực nông thôn lại sở hữu nhiều lợi thế. Chi phí thuê mặt bằng thấp hơn, khả năng tiếp cận quỹ đất thuận lợi hơn và mức độ cạnh tranh còn hạn chế giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian hoàn vốn. Đặc biệt, sự phát triển của hạ tầng giao thông, logistics và các khu công nghiệp trong những năm gần đây đã tạo điều kiện để hàng hóa được phân phối đến các huyện, thị xã với chi phí ngày càng hợp lý.
Đại diện WinCommerce từng nhận định khu vực nông thôn hiện vẫn là thị trường giàu tiềm năng khi khoảng 61% dân số Việt Nam sinh sống tại đây nhưng độ phủ của bán lẻ hiện đại còn thấp. Trong khi các đô thị lớn dần bão hòa, nhiều huyện và thị xã vẫn chưa có nhiều lựa chọn mua sắm hiện đại dù sức mua đang tăng lên đáng kể.
Một số chuyên gia cũng cho rằng cuộc đua hiện nay không đơn thuần là mở thêm cửa hàng mà là cuộc cạnh tranh giành khách hàng mới tại các địa phương. Doanh nghiệp nào xây dựng được mạng lưới sớm, tạo được thói quen mua sắm và lòng tin với người tiêu dùng sẽ có lợi thế lớn trong giai đoạn thị trường tăng trưởng mạnh những năm tới.
Trong bối cảnh quy mô thị trường bán lẻ Việt Nam năm 2025 được ước tính đạt khoảng 269 tỷ USD, các huyện, thị xã và đô thị vệ tinh đang trở thành "mặt trận" mới của ngành bán lẻ. Sự xuất hiện của các siêu thị, cửa hàng tiện lợi không chỉ làm thay đổi thói quen tiêu dùng của người dân mà còn góp phần tái định hình bản đồ bán lẻ Việt Nam, nơi tăng trưởng không còn tập trung ở các đô thị lớn mà đang lan rộng về các địa phương trên cả nước.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
