Cuộc đua đã đổi hướng
Sau nhiều năm tăng tốc mở rộng mạng lưới, cuộc cạnh tranh của các doanh nghiệp (DN) bán lẻ Việt đang bước sang một giai đoạn hoàn toàn khác. Nếu trước đây số lượng cửa hàng được xem là thước đo sức mạnh, thì nay bài toán quan trọng hơn là làm sao để mỗi điểm bán tạo ra nhiều doanh thu hơn, phục vụ khách hàng hiệu quả hơn và mang lại lợi nhuận cao hơn.
Sự thay đổi này phản ánh rõ tại các chuỗi bán lẻ quy mô lớn. Báo cáo cập nhật giữa tháng 7/2026 của Công ty Chứng khoán Guotai Haitong (Việt Nam) đánh giá tích cực triển vọng của Điện Máy Xanh (ĐMX) khi sức mua dần phục hồi, thị trường bán lẻ tiếp tục chính quy hóa và người tiêu dùng ngày càng ưu tiên các kênh mua sắm hiện đại.
Điểm đáng chú ý là động lực tăng trưởng của ĐMX không còn đến từ việc liên tục mở thêm cửa hàng như giai đoạn trước. Thay vào đó, doanh nghiệp đang tập trung tái cơ cấu mạng lưới, tinh gọn các điểm bán hoạt động kém hiệu quả, tối ưu chi phí vận hành, nâng cao chất lượng dịch vụ và gia tăng giá trị trên từng khách hàng. Đây cũng là xu hướng đang diễn ra ở nhiều chuỗi bán lẻ lớn khi thị trường dần bước vào giai đoạn trưởng thành.
Theo Guotai Haitong, dư địa mở rộng của ngành điện máy không còn nhiều như trước, khiến tốc độ tăng trưởng doanh thu khó duy trì ở mức cao. Phần lớn mức tăng lợi nhuận thời gian gần đây đến từ việc cải thiện hiệu quả hoạt động, thay vì mở rộng quy mô kinh doanh. Điều đó cho thấy cuộc đua trong ngành bán lẻ đang chuyển từ "mở rộng" sang "tối ưu".
Trong bối cảnh ấy, bức tranh kinh tế vĩ mô đang mang lại những tín hiệu tích cực. Theo Chứng khoán KBSV, lạm phát được dự báo tiếp tục hạ nhiệt trong nửa cuối năm 2026 nhờ áp lực từ giá năng lượng giảm, qua đó góp phần củng cố sức mua và tạo nền tảng thuận lợi cho thị trường bán lẻ phục hồi.
Cùng với mục tiêu duy trì tăng trưởng kinh tế ở mức cao, các chính sách thúc đẩy tiêu dùng trong nước và quá trình chính quy hóa thị trường đang mở ra thêm dư địa cho các nhà bán lẻ hiện đại.
KBSV cho rằng việc triển khai hóa đơn điện tử bắt buộc, xóa bỏ cơ chế thuế khoán và tăng cường kiểm soát hàng giả sẽ tạo lợi thế rõ rệt cho những doanh nghiệp có hệ thống phân phối bài bản, sản phẩm minh bạch về nguồn gốc và chất lượng dịch vụ ổn định. Đây được xem là cơ hội để các chuỗi bán lẻ hiện đại tiếp tục mở rộng thị phần trong bối cảnh khu vực kinh doanh truyền thống chịu nhiều sức ép thích ứng.
Tuy nhiên, cơ hội luôn đi kèm thách thức. Khi thị trường không còn tăng trưởng chủ yếu nhờ mở rộng quy mô, các doanh nghiệp buộc phải cạnh tranh bằng năng lực vận hành, ứng dụng công nghệ, khai thác dữ liệu khách hàng và xây dựng chuỗi cung ứng hiệu quả. Cuộc đua về giá vẫn còn, nhưng sẽ không còn là yếu tố duy nhất quyết định thắng bại.
Riêng với ngành điện máy, áp lực cạnh tranh ngày càng lớn đến từ thương mại điện tử. Guotai Haitong nhận định, dù kênh bán lẻ truyền thống tiếp tục thu hẹp, thị phần của các chuỗi hiện đại chưa tăng tương xứng do một phần đáng kể nhu cầu mua sắm đã chuyển sang các nền tảng trực tuyến như Shopee hay TikTok Shop. Sự thay đổi trong hành vi tiêu dùng buộc các nhà bán lẻ phải đầu tư mạnh hơn vào mô hình bán hàng đa kênh, nếu không muốn đánh mất khách hàng vào tay các nền tảng số.
Không chỉ chịu sức ép từ thương mại điện tử, các chuỗi điện máy còn phải đối mặt với cạnh tranh ngày càng gay gắt giữa các đối thủ trong ngành. Theo Guotai Haitong, tại khu vực miền Bắc, Điện Máy Xanh đang chịu áp lực đáng kể từ FPT Shop trong cuộc đua mở rộng thị phần và thu hút khách hàng.
Dẫu vậy, giới phân tích vẫn giữ quan điểm tích cực đối với triển vọng ngắn hạn của nhóm bán lẻ ICT - điện máy. KBSV cho rằng trong nửa cuối năm 2026, Thế Giới Di Động, Điện Máy Xanh và FPT Shop vẫn còn dư địa tăng trưởng nhờ chu kỳ thay thế thiết bị điện tử chưa kết thúc, đồng thời làn sóng nâng cấp lên các sản phẩm tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo thêm động lực mới cho nhu cầu tiêu dùng.
Nhìn rộng hơn, bán lẻ Việt Nam đang bước vào giai đoạn cạnh tranh bằng chất lượng thay vì quy mô. Trong cuộc đua mới này, doanh nghiệp không chỉ bán một sản phẩm, mà còn phải bán trải nghiệm, niềm tin và sự tiện lợi. Ai tạo được giá trị lớn hơn trên từng khách hàng sẽ là người có lợi thế trong chặng đường tăng trưởng tiếp theo.
Lớn nhờ năng lực, không nhờ độ phủ
Bên cạnh những yếu tố chung của thị trường, Điện Máy Xanh còn được kỳ vọng hưởng lợi từ hai động lực riêng. Thứ nhất là thời tiết nắng nóng kéo dài dưới tác động của El Nino, kéo theo nhu cầu đối với điều hòa và các thiết bị làm mát tăng cao. Thứ hai là làn sóng bàn giao hàng loạt dự án bất động sản trong giai đoạn 2026-2027, hứa hẹn tạo thêm sức cầu cho nhóm hàng điện máy và gia dụng khi người dân hoàn thiện, trang bị các căn hộ mới.
Song, các công ty chứng khoán đều cho rằng đây chủ yếu là những "cú hích" mang tính chu kỳ. Khi nhu cầu bị dồn nén sau giai đoạn COVID-19 cơ bản được giải phóng trong hai năm 2025-2026, tốc độ tăng trưởng của ngành sẽ dần trở lại quỹ đạo ổn định hơn từ năm 2027.
Dẫu vậy, triển vọng của ngành điện máy vẫn được đánh giá tích cực. KBSV dự báo thị trường ICT - điện máy có thể duy trì mức tăng trưởng khoảng 8-10% trong nửa cuối năm 2026 nhờ chu kỳ nâng cấp thiết bị tiếp tục diễn ra, xu hướng tích hợp AI trên các sản phẩm điện tử ngày càng phổ biến và sức mua của nền kinh tế từng bước phục hồi.
Khác với giai đoạn tăng trưởng nóng trước đây, động lực lần này được xem là bền vững hơn khi dựa trên nhu cầu tiêu dùng thực, thay vì phụ thuộc quá lớn vào tín dụng hay sự bùng nổ của thị trường bất động sản.
Không chỉ điện máy, nhiều lĩnh vực bán lẻ khác cũng đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mới. Trong đó, bán lẻ dược phẩm được đánh giá là một trong những phân khúc giàu tiềm năng nhất nhờ quy mô thị trường còn rộng và tốc độ hiện đại hóa diễn ra nhanh.
Theo KBSV, thị trường hiện vẫn có hơn 45.000 nhà thuốc truyền thống, cho thấy dư địa rất lớn để các chuỗi hiện đại mở rộng thị phần. Lợi thế của các hệ thống này không chỉ nằm ở quy mô mà còn ở khả năng kiểm soát nguồn gốc thuốc, đa dạng danh mục sản phẩm, phát triển nhóm thuốc kê đơn và cung cấp dịch vụ tư vấn chuyên nghiệp thông qua đội ngũ dược sĩ.
Trong bối cảnh đó, Long Châu được kỳ vọng tiếp tục duy trì vai trò dẫn dắt khi dự kiến mở thêm khoảng 200 cửa hàng trong nửa cuối năm 2026, đồng thời giữ doanh thu bình quân khoảng 1,3 tỷ đồng mỗi cửa hàng mỗi tháng.
Tuy nhiên, cuộc cạnh tranh cũng được dự báo sẽ quyết liệt hơn khi An Khang và Pharmacity đồng loạt tái cấu trúc, đẩy nhanh tốc độ mở mới và tiến gần điểm hòa vốn. Điều này cho thấy ngay cả ở những thị trường còn nhiều dư địa, lợi thế cũng không còn thuộc về doanh nghiệp mở rộng nhanh nhất, mà dành cho đơn vị vận hành hiệu quả và tạo dựng được niềm tin lâu dài với người tiêu dùng.
Sự chuyển dịch ấy cũng đang nhận được lực đẩy từ chính sách. Kế hoạch hành động triển khai Chiến lược phát triển thị trường bán lẻ Việt Nam vừa được Bộ Công Thương ban hành trong tháng 7/2026 xác định trọng tâm là hiện đại hóa hệ thống phân phối, thúc đẩy chuyển đổi số, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và phát triển thị trường theo hướng chuyên nghiệp, minh bạch.
Điều đó cho thấy "luật chơi" của ngành bán lẻ đang thay đổi. Nếu trước đây doanh nghiệp cạnh tranh bằng số lượng cửa hàng, thì nay yếu tố quyết định là năng lực quản trị, hiệu quả vận hành, khai thác dữ liệu khách hàng và nâng cao trải nghiệm mua sắm.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt, quy mô không còn là lợi thế tuyệt đối. Cuộc đua của ngành bán lẻ giờ đây không còn là ai mở nhiều cửa hàng nhất, mà là ai vận hành hiệu quả và xây dựng được năng lực cạnh tranh bền vững.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
