Với Việt Nam, tiến trình “chuyển đổi kép” không chỉ mở ra cơ hội nâng cấp mô hình tăng trưởng, mà còn đặt cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực bán lẻ và các hiệp hội ngành nghề, vào vị trí trung tâm của một chu kỳ phát triển mới, nơi tăng trưởng được đo bằng chất lượng, khả năng thích ứng và trách nhiệm với tương lai.
Chuyển đổi kép – sự dịch chuyển mang tính nền tảng trong tư duy phát triển
Bước sang năm 2026, kinh tế Việt Nam không còn đứng trước câu hỏi có nên tiếp tục tăng trưởng hay không, mà là tăng trưởng theo cách nào để bền vững và có chiều sâu hơn. Sau nhiều năm tận dụng hiệu quả các lợi thế về lao động, tài nguyên và hội nhập, mô hình tăng trưởng truyền thống đã giúp nền kinh tế đạt được những thành tựu quan trọng. Tuy nhiên, chính những động lực ấy cũng đang dần bộc lộ giới hạn khi môi trường kinh tế toàn cầu thay đổi nhanh chóng, cạnh tranh trở nên khốc liệt hơn và các chuẩn mực phát triển mới ngày càng được siết chặt.
Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số và xanh hóa nổi lên như một bước ngoặt mang tính nền tảng trong tư duy phát triển. Chuyển đổi số không chỉ là câu chuyện ứng dụng công nghệ, mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện cách thức vận hành của nền kinh tế, từ quản trị nhà nước, sản xuất kinh doanh cho tới tiêu dùng và đời sống xã hội. Xanh hóa không chỉ là bảo vệ môi trường, mà là sự điều chỉnh lại cách thức sử dụng tài nguyên, phân bổ nguồn lực và đánh giá hiệu quả tăng trưởng trong dài hạn.
Điểm cốt lõi của chuyển đổi kép nằm ở sự thay đổi hệ giá trị phát triển. Nếu trước đây, tăng trưởng nhanh được đặt lên hàng đầu thì nay, tăng trưởng bền vững, bao trùm và có trách nhiệm đang trở thành yêu cầu xuyên suốt. Các chỉ tiêu kinh tế truyền thống dần được đặt song song với những thước đo mới về năng suất, đổi mới sáng tạo, mức độ số hóa và tác động môi trường. Điều này phản ánh một sự dịch chuyển quan trọng trong tư duy điều hành, từ quản lý theo kết quả ngắn hạn sang kiến tạo nền tảng phát triển dài hạn.
Đáng chú ý, quá trình chuyển đổi này không diễn ra trong một không gian tách biệt, mà gắn chặt với những biến động địa kinh tế và địa chính trị toàn cầu. Những đứt gãy chuỗi cung ứng, xu hướng tái cấu trúc thương mại quốc tế và các yêu cầu khắt khe hơn về phát thải, truy xuất nguồn gốc đang buộc các nền kinh tế phải điều chỉnh chiến lược phát triển. Trong bối cảnh đó, việc sớm định vị chuyển đổi số và xanh hóa như trụ cột tăng trưởng giúp Việt Nam không chỉ thích ứng, mà còn chủ động hơn trong việc tham gia vào các chuỗi giá trị mới.
Ở chiều sâu hơn, chuyển đổi kép còn đặt ra yêu cầu thay đổi cách nhìn về năng lực cạnh tranh quốc gia. Nếu trước đây, cạnh tranh chủ yếu dựa trên chi phí và quy mô, thì nay, mức độ số hóa, năng lực đổi mới sáng tạo và tiêu chuẩn phát triển bền vững ngày càng trở thành những yếu tố quyết định. Điều này đòi hỏi tư duy phát triển phải dịch chuyển từ “đi nhanh” sang “đi bền”, từ khai thác lợi thế sẵn có sang đầu tư cho những năng lực dài hạn.
Với Việt Nam, chuyển đổi kép còn mang ý nghĩa của một cơ hội chiến lược. Là nền kinh tế đang phát triển với độ mở lớn và khả năng tiếp nhận công nghệ nhanh, Việt Nam có điều kiện để rút ngắn khoảng cách với các nền kinh tế đi trước bằng cách tận dụng thành tựu của kỷ nguyên số, đồng thời tránh được những hệ lụy môi trường mà nhiều quốc gia đã phải đối mặt. Xu thế chuyển dịch hiện nay vì thế không chỉ là phản ứng trước xu thế toàn cầu, mà là sự lựa chọn chủ động để định hình con đường phát triển trong tương lai.
Doanh nghiệp trong vai trò trung tâm của quá trình chuyển đổi
Trong bức tranh chuyển đổi kép của nền kinh tế, cộng đồng doanh nghiệp giữ vai trò trung tâm, là nơi các chủ trương, chính sách được chuyển hóa thành hành động cụ thể. Đặc biệt, khu vực bán lẻ nổi lên như một mắt xích quan trọng, vừa phản ánh nhịp đập của thị trường, vừa là cầu nối trực tiếp giữa sản xuất và tiêu dùng, giữa doanh nghiệp và xã hội.
Chuyển đổi số đang làm thay đổi sâu sắc diện mạo của ngành bán lẻ. Từ mô hình phân phối truyền thống, doanh nghiệp bán lẻ ngày càng chuyển sang các nền tảng đa kênh, nơi dữ liệu và công nghệ đóng vai trò quyết định trong việc hiểu khách hàng, tối ưu chuỗi cung ứng và cá nhân hóa trải nghiệm tiêu dùng, trong bối cảnh sức mua và chi phí vận hành cùng chịu nhiều áp lực. Trong quá trình đó, doanh nghiệp bán lẻ không chỉ nâng cao hiệu quả kinh doanh, mà còn góp phần định hình những chuẩn mực mới về minh bạch, tiện ích và tốc độ trong nền kinh tế số.
Song hành với số hóa, yêu cầu xanh hóa đặt ra những thách thức và cơ hội mới cho toàn bộ chuỗi giá trị bán lẻ. Từ lựa chọn nguồn hàng, thiết kế bao bì, tổ chức logistics cho tới quản lý năng lượng và chất thải, mỗi khâu đều chịu áp lực phải thay đổi theo hướng thân thiện hơn với môi trường. Chính tại đây, vai trò của doanh nghiệp bán lẻ trở nên đặc biệt quan trọng, bởi họ là điểm chạm cuối cùng với người tiêu dùng, nơi các giá trị phát triển bền vững được chuyển hóa thành hành vi tiêu dùng cụ thể.
Thực tế cho thấy, quá trình chuyển đổi này đòi hỏi doanh nghiệp bán lẻ phải đầu tư dài hạn và chấp nhận những chi phí ban đầu không nhỏ. Hạ tầng công nghệ, hệ thống dữ liệu, tiêu chuẩn xanh hay logistics bền vững đều là những bài toán phức tạp, vượt quá cách tiếp cận ngắn hạn. Tuy nhiên, chính trong quá trình đó, doanh nghiệp bán lẻ dần hình thành năng lực thích ứng mới, giúp họ đứng vững hơn trước những biến động của thị trường.
Ở một góc nhìn khác, quá trình chuyển đổi cũng buộc doanh nghiệp bán lẻ phải tái định nghĩa mối quan hệ với người tiêu dùng. Không chỉ là người bán – người mua, mối quan hệ này đang dịch chuyển theo hướng đồng hành, nơi doanh nghiệp chia sẻ giá trị, minh bạch thông tin và cùng người tiêu dùng hướng tới những lựa chọn có trách nhiệm hơn. Sự thay đổi này góp phần tạo dựng niềm tin, yếu tố ngày càng quan trọng trong bối cảnh cạnh tranh và bội thực thông tin.
Trong tiến trình ấy, các hiệp hội ngành nghề giữ vai trò như một lực lượng điều phối và dẫn dắt mềm. Không chỉ đại diện tiếng nói của doanh nghiệp, hiệp hội còn là nơi tập hợp tri thức, chia sẻ kinh nghiệm và lan tỏa các mô hình chuyển đổi hiệu quả. Khi các yêu cầu về số hóa và xanh hóa vượt quá khả năng của từng doanh nghiệp đơn lẻ, vai trò kết nối của hiệp hội trở nên đặc biệt quan trọng, giúp doanh nghiệp tiếp cận thông tin, nguồn lực và các chương trình hỗ trợ phù hợp.
Có thể nói, chính sự gắn kết giữa doanh nghiệp bán lẻ và hiệp hội ngành nghề đã tạo ra “lực đẩy tập thể” cho quá trình chuyển đổi. Thông qua đối thoại chính sách, xây dựng chuẩn mực chung và thúc đẩy hợp tác, hiệp hội góp phần giảm thiểu rủi ro chuyển đổi, đồng thời tạo ra môi trường thuận lợi để doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư cho những bước đi dài hạn.
Thực tiễn cho thấy, những doanh nghiệp bán lẻ đi đầu trong xu hướng chuyển dịch này thường là những doanh nghiệp chủ động tham gia vào các hoạt động của hiệp hội, cùng xây dựng chuẩn mực chung và thúc đẩy hợp tác trong ngành. Sự dẫn dắt của các doanh nghiệp tiên phong, kết hợp với vai trò điều phối của hiệp hội, tạo ra hiệu ứng lan tỏa, giúp toàn ngành từng bước nâng cao năng lực cạnh tranh và thích ứng với các chuẩn mực mới của thị trường trong nước và quốc tế.
Từ chiến lược phát triển đến thông điệp của thời đại
Trong không khí của những ngày cuối năm, khi nhịp vận hành của nền kinh tế tạm chậm lại để nhường chỗ cho sự chuẩn bị của mỗi gia đình, thị trường cũng có cơ hội nhìn lại chính mình sau một chu kỳ nhiều biến động. Đó là thời điểm những chuyển động ngắn hạn lắng xuống, để các xu hướng dài hạn như chuyển đổi số và xanh hóa hiện ra rõ nét hơn trong bức tranh phát triển chung.
Bước sang năm 2026, quá trình chuyển đổi kép không còn là câu chuyện của tương lai xa, mà đã trở thành nhiệm vụ hiện hữu của hiện tại. Trong nhiệm vụ đó, vai trò của cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp bán lẻ và các hiệp hội ngành nghề, trở nên rõ nét hơn bao giờ hết. Chính họ là lực lượng đưa các chủ trương lớn của nền kinh tế vào đời sống, biến những định hướng chiến lược thành những thay đổi cụ thể trong cách sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng. Mùa Xuân của thị trường, vì thế, không chỉ được đo bằng sức mua tăng lên trong dịp Tết, mà còn bằng mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp trước những yêu cầu mới về công nghệ, môi trường và trách nhiệm xã hội.
Nhìn từ góc độ thời đại, chuyển đổi số và xanh hóa không chỉ là hai trụ cột phát triển song hành, mà đang dần hòa quyện thành một hệ giá trị mới. Ở đó, hiệu quả kinh tế không tách rời trách nhiệm xã hội, tăng trưởng không đối lập với bảo vệ môi trường, và đổi mới không thể thiếu nền tảng bền vững. Chính sự hòa quyện ấy khiến bức tranh kinh tế cuối năm không chỉ mang gam màu tổng kết, mà còn hàm chứa những tín hiệu mở ra cho một chu kỳ phát triển tiếp theo.
Thông điệp của quá trình chuyển đổi này, vì thế, không nằm ở những con số tăng trưởng ngắn hạn, mà ở khả năng kiến tạo niềm tin cho tương lai. Niềm tin rằng nền kinh tế có thể phát triển mà không đánh đổi môi trường, rằng doanh nghiệp có thể lớn mạnh mà vẫn giữ được trách nhiệm xã hội, và rằng tăng trưởng có thể song hành cùng sự ổn định dài hạn. Trong không khí Tết, khi giá trị bền vững và sự sum vầy được đề cao, những thông điệp ấy càng trở nên gần gũi hơn với đời sống kinh tế – xã hội.
Khép lại năm cũ và mở ra năm mới, nền kinh tế Việt Nam bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít thách thức. Cơ hội vàng của kỷ nguyên số và xanh hóa không đến trong những tuyên bố lớn, mà được bồi đắp từng ngày từ sự kiên định trong lựa chọn phát triển, sự đồng hành giữa Nhà nước, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp, cùng niềm tin vào một tương lai tăng trưởng hài hòa.
Và trong khoảnh khắc giao mùa, khi sắc Xuân lan tỏa khắp thị trường và đời sống, có thể tin rằng chuyển đổi số và xanh hóa sẽ tiếp tục là trục phát triển chủ đạo, dẫn dắt nền kinh tế Việt Nam bước vào giai đoạn trưởng thành hơn, bền vững hơn. Để mỗi mùa Tết đi qua không chỉ là sự lặp lại của thời gian, mà là dấu mốc cho những bước tiến dài hạn trên con đường hội nhập và phát triển của nền kinh tế.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
