Từ thị trường phân mảnh đến cuộc đua của các chuỗi hiện đại
Bán lẻ dược phẩm được đánh giá là một trong những lĩnh vực tăng trưởng ổn định nhất của ngành bán lẻ Việt Nam. Quá trình già hóa dân số, thu nhập bình quân đầu người cải thiện, tỷ lệ mắc các bệnh mạn tính gia tăng, sự biến đổi liên tục của thời tiết cùng nhận thức về chăm sóc sức khỏe sau đại dịch COVID-19 đã thúc đẩy nhu cầu sử dụng thuốc, thực phẩm bảo vệ sức khỏe và các dịch vụ y tế ngày càng lớn.
Hiên nay, quy mô thị trường dược phẩm Việt Nam đã đạt khoảng 214.000 tỷ đồng trong năm 2025 và duy trì tốc độ tăng trưởng kép khoảng 10%/năm trong giai đoạn 2020-2025.
Tuy nhiên, khác với nhiều ngành bán lẻ khác, thị trường thuốc vẫn mang đặc điểm phân mảnh rất lớn. Việt Nam hiện có hàng chục nghìn nhà thuốc và quầy thuốc hoạt động trên cả nước, trong đó phần lớn vẫn là các cửa hàng độc lập quy mô nhỏ. Theo đánh giá của MBS Research, kênh nhà thuốc hiện đại mới chiếm dưới 10% thị phần, cho thấy dư địa phát triển của các chuỗi vẫn còn rất lớn.
Chính khoảng trống này đã tạo ra cuộc đua mở rộng mạnh mẽ của các doanh nghiệp bán lẻ dược phẩm trong vài năm gần đây. Nếu năm 2019, cả nước chỉ có chưa đến 500 cửa hàng thuộc các chuỗi hiện đại thì đến năm 2026 con số này đã vượt 4.000 điểm bán, gấp hơn tám lần sau bảy năm. Đáng chú ý, tốc độ mở rộng không còn tập trung tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh mà đang lan nhanh về các tỉnh, thành phố cấp hai và khu vực nông thôn.
Trong cuộc đua này, Nhà thuốc Long Châu đang tạo ra khoảng cách khá lớn với các đối thủ. Đến hết quý I/2026, hệ thống sở hữu hơn 2.500 cửa hàng, chiếm khoảng 20% thị phần doanh thu bán lẻ dược phẩm, bỏ xa Pharmacity và An Khang về quy mô mạng lưới.
Ở phía sau, Pharmacity tiếp tục duy trì mạng lưới hơn 1.000 cửa hàng sau quá trình tái cấu trúc, trong khi An Khang lựa chọn chiến lược thận trọng hơn khi tập trung tối ưu hiệu quả hoạt động thay vì mở rộng bằng mọi giá. Một số doanh nghiệp khu vực như Trung Sơn Pharma, Phano, Tuệ Minh,… cũng đang mở rộng hiện diện tại các địa phương, nhưng quy mô vẫn còn khá khiêm tốn so với nhóm dẫn đầu.
Sự phát triển của các chuỗi hiện đại không chỉ phản ánh xu hướng tiêu dùng mới mà còn cho thấy thị trường bán lẻ dược phẩm đang bước vào giai đoạn tái cấu trúc. Nếu trước đây, người tiêu dùng chủ yếu lựa chọn nhà thuốc gần nơi sinh sống thì hiện nay các yếu tố như nguồn gốc sản phẩm, sự minh bạch về giá, chất lượng tư vấn, khả năng giao hàng nhanh và trải nghiệm mua sắm đa kênh ngày càng đóng vai trò quan trọng.
Chính vì vậy, lợi thế của các chuỗi không còn đơn thuần nằm ở số lượng cửa hàng mà còn đến từ khả năng quản trị chuỗi cung ứng, ứng dụng công nghệ, xây dựng dữ liệu khách hàng và cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe toàn diện.
Không còn là cuộc chiến về giá bán
Nếu giai đoạn đầu của thị trường chứng kiến cuộc đua mở cửa hàng với tốc độ chóng mặt nhằm giành thị phần, thì hiện nay trọng tâm cạnh tranh đã thay đổi đáng kể. Quy mô mạng lưới vẫn là một lợi thế, nhưng không còn là yếu tố quyết định duy nhất.
Trên thực tế, biên lợi nhuận của hoạt động bán lẻ dược phẩm đang chịu áp lực ngày càng lớn. Chi phí thuê mặt bằng tại các đô thị, chi phí nhân sự có chứng chỉ hành nghề dược, chi phí logistics, đầu tư công nghệ và vận hành hệ thống đều tăng lên. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp phải chuyển trọng tâm từ mở rộng thật nhanh sang vận hành thật hiệu quả.
Minh chứng rõ nhất là sự khác biệt trong chiến lược của các doanh nghiệp. Trong khi Long Châu vẫn tiếp tục mở rộng mạng lưới nhờ quy mô và nền tảng tài chính mạnh, một số chuỗi khác lựa chọn tái cơ cấu, đóng các điểm bán hoạt động kém hiệu quả để cải thiện doanh thu trên từng cửa hàng.
Cuộc cạnh tranh cũng không còn giới hạn ở thuốc kê đơn (ETC) hay thuốc không kê đơn (OTC). Các chuỗi đang mở rộng danh mục sang thực phẩm bảo vệ sức khỏe, vitamin, mỹ phẩm dược, thiết bị y tế gia đình, sản phẩm mẹ và bé, đồng thời phát triển thêm các dịch vụ như tiêm chủng, xét nghiệm nhanh, tư vấn sức khỏe trực tuyến và chăm sóc bệnh mạn tính.
Song song với đó là cuộc đua chuyển đổi số. Các ứng dụng trên điện thoại không chỉ giúp khách hàng tra cứu thuốc, kiểm tra tồn kho hay đặt hàng trực tuyến mà còn lưu trữ lịch sử mua thuốc, nhắc lịch dùng thuốc và tư vấn từ dược sĩ. Theo đánh giá của MBS Research, lợi thế công nghệ cùng hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe đang trở thành yếu tố tạo khác biệt giữa các chuỗi hiện đại.
Bên cạnh áp lực cạnh tranh, chính sách quản lý cũng đang tạo ra những thay đổi đáng kể. Việc tăng cường quản lý thuốc kê đơn, đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc, kiểm soát thuốc giả và thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực dược sẽ góp phần chuẩn hóa thị trường. Điều này tạo điều kiện cho các doanh nghiệp có hệ thống quản trị bài bản nhưng đồng thời cũng buộc các nhà thuốc truyền thống phải đầu tư nhiều hơn nếu muốn duy trì khả năng cạnh tranh.
Các chuyên gia cho rằng thị trường bán lẻ dược phẩm đang bước sang giai đoạn phát triển mới, trong đó mục tiêu không còn là sở hữu nhiều cửa hàng nhất mà là khai thác hiệu quả nhất từng điểm bán.
Đối với doanh nghiệp, áp lực cạnh tranh sẽ thúc đẩy quá trình tối ưu chi phí, đầu tư công nghệ, phát triển mô hình bán hàng đa kênh và mở rộng hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe. Những chuỗi có khả năng quản lý dữ liệu khách hàng, kiểm soát chuỗi cung ứng và xây dựng dịch vụ hậu mãi tốt sẽ có nhiều cơ hội gia tăng thị phần.
Đối với người tiêu dùng, sự cạnh tranh mang lại nhiều lợi ích hơn. Giá bán giữa các chuỗi ngày càng minh bạch, khả năng tiếp cận thuốc chính hãng được cải thiện, thời gian giao hàng rút ngắn và chất lượng tư vấn chuyên môn được nâng cao. Tuy nhiên, cùng với sự bùng nổ của thị trường thực phẩm bảo vệ sức khỏe, người tiêu dùng vẫn cần tỉnh táo trước các quảng cáo thổi phồng công dụng hoặc sản phẩm chưa được kiểm chứng.
Theo nghiên cứu từ các tổ chức y tế nhận định, dư địa tăng trưởng của ngành vẫn còn lớn khi tỷ lệ bao phủ của chuỗi nhà thuốc hiện đại còn thấp so với nhiều quốc gia trong khu vực. Trong 6-12 tháng tới, xu hướng mở rộng về các địa phương sẽ tiếp tục diễn ra, song tốc độ sẽ có sự chọn lọc hơn. Thay vì chỉ gia tăng số lượng cửa hàng, doanh nghiệp sẽ tập trung nâng doanh thu trên từng điểm bán, đầu tư nền tảng số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong tư vấn khách hàng và phát triển mô hình chăm sóc sức khỏe toàn diện.
Cuộc đua chuỗi nhà thuốc đang chuyển từ cạnh tranh quy mô sang cạnh tranh chất lượng. Trong bối cảnh thị trường ngày càng chuyên nghiệp và người tiêu dùng đòi hỏi cao hơn, doanh nghiệp sở hữu năng lực quản trị, công nghệ và dịch vụ sẽ có nhiều cơ hội dẫn dắt thị trường bán lẻ dược phẩm trong giai đoạn tới.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
