Theo quy định mới, sản phẩm OCOP được xác định là những sản phẩm đặc sản, đặc trưng mang đậm dấu ấn bản địa, có nguồn gốc rõ ràng và gắn với bản sắc riêng của từng làng nghề, xã, phường hay vùng miền.
Đây không chỉ là sản phẩm hàng hóa đơn thuần mà còn là sự kết tinh của giá trị văn hóa truyền thống, được sản xuất theo quy chuẩn bảo đảm an toàn thực phẩm, thân thiện với môi trường và thực hiện trách nhiệm xã hội, hướng tới mục tiêu phát triển xanh và bền vững. Việc công nhận sản phẩm OCOP sẽ do cơ quan quản lý nhà nước thực hiện trên cơ sở Bộ tiêu chí đánh giá, phân hạng theo quy định.
Theo Quyết định, các sản phẩm tham gia chương trình OCOP được chia thành 6 nhóm gồm: thực phẩm; đồ uống; dược liệu và sản phẩm từ dược liệu; hàng thủ công mỹ nghệ; sinh vật cảnh; cùng nhóm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch. Danh mục phân loại chi tiết được quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Quyết định.
Đối tượng đăng ký tham gia đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP khá đa dạng, bao gồm hợp tác xã, tổ hợp tác, doanh nghiệp nhỏ và vừa, trang trại, hộ sản xuất và hộ gia đình có đăng ký kinh doanh. Riêng đối với nhóm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch, phạm vi còn mở rộng tới các hội, hiệp hội, trung tâm điều hành hoặc tổ chức tương đương.
Bộ tiêu chí đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP được xây dựng trên thang điểm 100 và chia thành 3 nhóm tiêu chí lớn. Trong đó, phần A chiếm 40 điểm, tập trung đánh giá về sản phẩm và sức mạnh cộng đồng, bao gồm tổ chức sản xuất, khả năng phát triển sản phẩm và mức độ tham gia của cộng đồng địa phương.
Phần B gồm 25 điểm, đánh giá năng lực tiếp thị thông qua hoạt động quảng bá, xây dựng thương hiệu và câu chuyện sản phẩm. Phần C chiếm 35 điểm, tập trung vào chất lượng sản phẩm với các tiêu chí như cảm quan, giá trị dinh dưỡng, tính độc đáo, công bố chất lượng, khả năng bảo đảm tiêu chuẩn sản xuất, hướng dẫn sử dụng và tiềm năng tiếp cận thị trường quốc tế.
Dựa trên kết quả chấm điểm, sản phẩm OCOP được phân thành 5 hạng sao. Trong đó, sản phẩm đạt từ 90 đến 100 điểm được xếp hạng 5 sao cấp quốc gia, là những sản phẩm tiêu biểu, có thương hiệu mạnh, đạt tiêu chuẩn chất lượng cao và đủ điều kiện hướng tới xuất khẩu.
Sản phẩm đạt từ 70 đến dưới 90 điểm được xếp hạng 4 sao cấp tỉnh, có chất lượng tốt, khả năng tiếp cận thị trường ổn định và tiềm năng nâng cấp lên 5 sao. Mức 3 sao dành cho các sản phẩm đạt từ 50 đến dưới 70 điểm, có tính đặc thù và ổn định về chất lượng. Trong khi đó, nhóm 2 sao và 1 sao là các sản phẩm đang trong giai đoạn hoàn thiện, cần tiếp tục nâng cấp về chất lượng, thương hiệu và khả năng thương mại hóa.
Công tác đánh giá, phân hạng và công nhận sản phẩm OCOP được tổ chức theo 2 cấp gồm cấp tỉnh và cấp trung ương. Theo đó, UBND cấp tỉnh sẽ tổ chức đánh giá sản phẩm OCOP cấp tỉnh tối thiểu 2 đợt mỗi năm. Đợt thứ nhất thực hiện trước ngày 30/6 đối với các hồ sơ được UBND cấp xã đề nghị trước ngày 30/4; đợt thứ hai hoàn thành trước ngày 30/12 đối với các hồ sơ được đề nghị trước ngày 30/10.
Ở cấp quốc gia, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tổ chức đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP 5 sao ít nhất 2 đợt mỗi năm. Đợt thứ nhất thực hiện trước ngày 30/9 đối với hồ sơ do UBND cấp tỉnh gửi trước ngày 30/7; đợt thứ hai trước ngày 30/3 đối với hồ sơ gửi trước ngày 30/1. Tùy theo số lượng hồ sơ thực tế, các cơ quan có thẩm quyền có thể tổ chức thêm các đợt đánh giá trong năm.
Về hồ sơ tham gia đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP, chủ thể OCOP phải chuẩn bị phiếu đăng ký đánh giá, phân hạng cùng báo cáo tự đánh giá sản phẩm theo mẫu quy định.
Đối với trường hợp đăng ký nâng hạng, hồ sơ phải bổ sung các tài liệu chứng minh những thay đổi, cải tiến của sản phẩm so với lần được công nhận trước đó. Trong khi đó, hồ sơ đăng ký đánh giá lại phải cập nhật toàn bộ thông tin mới liên quan đến nguyên liệu, công nghệ sản xuất, bao bì, nhãn mác, kết quả kiểm nghiệm, thị trường tiêu thụ, doanh thu và các giấy tờ pháp lý còn hiệu lực.
Ngoài hồ sơ do chủ thể OCOP chuẩn bị, UBND cấp xã khi đề nghị đánh giá cấp tỉnh cũng phải gửi kèm văn bản đề xuất, báo cáo đánh giá hồ sơ và 5 sản phẩm mẫu đối với từng sản phẩm đăng ký, ngoại trừ nhóm dịch vụ du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái và điểm du lịch.
Đối với hồ sơ đề nghị đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP 5 sao cấp quốc gia, UBND cấp tỉnh phải gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường đầy đủ các tài liệu gồm báo cáo đánh giá của Tổ tư vấn Hội đồng cấp tỉnh, báo cáo của Hội đồng cấp tỉnh, quyết định phê duyệt kết quả đánh giá, hồ sơ sản phẩm, các văn bản kiểm tra, kiểm nghiệm bổ sung (nếu có) cùng sản phẩm mẫu theo quy định.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
