Sức mua thực phục hồi, nhưng chưa thực sự bùng nổ
Theo Cục Thống kê, Bộ Tài chính, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng 8 tháng năm 2026 ước đạt khoảng 5.236 nghìn tỷ đồng, tăng 13,3% so với cùng kỳ năm trước. Nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng còn 7,6%, nhỉnh hơn mức 7,5% của cùng kỳ năm 2025.
Riêng doanh thu bán lẻ hàng hóa đạt hơn 3.947 nghìn tỷ đồng, tăng 12,8%, chiếm 75,4% tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ tiêu dùng.
Điểm đáng chú ý nằm ở khoảng cách 5,7 điểm phần trăm giữa tăng trưởng danh nghĩa và tăng trưởng thực. Con số này cho thấy giá cả đang đóng góp đáng kể vào mức tăng doanh thu, nhưng không phải toàn bộ tăng trưởng đều đến từ việc giá hàng hóa và dịch vụ tăng.
Nói cách khác, nếu chỉ nhìn vào mức tăng 13,3%, thị trường có thể tạo cảm giác sức mua đang bùng nổ. Tuy nhiên, mức tăng 7,6% sau khi loại trừ yếu tố giá mới phản ánh sát hơn lượng hàng hóa và dịch vụ thực tế được tiêu thụ.
Đây vẫn là một tín hiệu tích cực. Tăng trưởng thực cao hơn cùng kỳ năm trước cho thấy người tiêu dùng đang chi tiêu nhiều hơn, thay vì chỉ phải trả nhiều tiền hơn cho cùng một lượng hàng hóa.
Diễn biến trong tháng 8 tiếp tục củng cố xu hướng này. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng đạt gần 680 nghìn tỷ đồng, tăng 14,9% so với cùng kỳ và tăng 1,6% so với tháng trước.
Như vậy, “sóng cầu” đã xuất hiện rõ hơn trong thị trường nội địa. Tuy nhiên, đây chưa phải một làn sóng đồng đều trên tất cả ngành hàng. Người tiêu dùng vẫn có xu hướng ưu tiên thực phẩm, hàng thiết yếu và những sản phẩm có giá trị sử dụng rõ ràng. Trong khi đó, các mặt hàng không thiết yếu hoặc có giá trị lớn vẫn phụ thuộc nhiều vào thu nhập khả dụng và tâm lý chi tiêu.
Diễn biến doanh thu tại các doanh nghiệp bán lẻ cũng đang cung cấp thêm bằng chứng cho sự cải thiện của sức mua.
Thế Giới Di Động ghi nhận doanh thu hợp nhất 6 tháng đầu năm 2026 đạt 95.305 tỷ đồng, tăng gần 29% so với cùng kỳ và hoàn thành khoảng 52% kế hoạch doanh thu cả năm 185.000 tỷ đồng. Động lực tăng trưởng đến từ các chuỗi điện thoại, điện máy và Bách Hóa Xanh.
Đáng chú ý, Bách Hóa Xanh đạt doanh thu hơn 23.000 tỷ đồng trong 5 tháng đầu năm, tăng 22,5%. Đây là phân khúc có ý nghĩa đặc biệt khi tập trung vào thực phẩm tươi sống và hàng tiêu dùng nhanh – những nhóm hàng có tần suất mua sắm cao và phản ánh khá trực tiếp khả năng chi tiêu của hộ gia đình.
WinCommerce, đơn vị vận hành WinMart, WinMart+ và WiN, cũng ghi nhận doanh thu gần 23.000 tỷ đồng trong 6 tháng đầu năm, tăng khoảng 28% so với cùng kỳ. Riêng quý II, doanh thu đạt 11.629 tỷ đồng, tăng 27,4%.
Trong lĩnh vực hàng tiêu dùng nhanh, Masan Consumer đạt doanh thu 5 tháng đầu năm 12.732 tỷ đồng, tăng 12,9%. Doanh nghiệp cho biết tăng trưởng được hỗ trợ bởi việc mở rộng độ phủ và nâng cao hiệu quả phân phối thông qua hệ thống Retail Supreme.
Điểm chung ở các doanh nghiệp này là tăng trưởng không chỉ dựa vào tăng giá bán. Mở rộng mạng lưới, gia tăng lượng khách hàng, cải thiện doanh thu tại các cửa hàng hiện hữu và mở rộng danh mục sản phẩm cũng đang đóng góp vào kết quả kinh doanh.
Đây là cơ sở để cho rằng sức mua thực đang tốt lên. Tuy nhiên, sự phục hồi vẫn mang tính chọn lọc. Các doanh nghiệp bán lẻ đang tăng cường mở cửa hàng gần khu dân cư, mở rộng về khu vực nông thôn, tối ưu danh mục sản phẩm và sử dụng khuyến mại để kích thích nhu cầu. Điều đó cho thấy cạnh tranh trên thị trường hiện không chỉ nằm ở giá bán mà còn ở khả năng tiếp cận người tiêu dùng và đáp ứng đúng nhu cầu.
“Sóng giá” vẫn góp phần đáng kể vào tăng trưởng
Dù sức mua thực cải thiện, yếu tố giá vẫn là biến số không thể bỏ qua khi đánh giá thị trường bán lẻ. CPI bình quân 8 tháng năm 2026 tăng 4,45% so với cùng kỳ. Riêng tháng 8, CPI tăng 0,47% so với tháng trước và tăng 4,89% so với cùng kỳ.
Mặt bằng giá cao hơn năm trước khiến doanh thu danh nghĩa của nhiều nhóm hàng tăng nhanh, ngay cả khi sản lượng tiêu thụ không tăng tương ứng.
Đá quý, kim loại quý và sản phẩm là trường hợp điển hình. Doanh thu nhóm này trong 8 tháng tăng 28,1%. Tuy nhiên, không thể đồng nhất mức tăng doanh thu với mức tăng tương ứng của lượng hàng bán ra, bởi biến động giá vàng có thể khiến giá trị giao dịch tăng mạnh ngay cả khi khối lượng tiêu thụ thay đổi không đáng kể.
Xăng dầu và vật liệu xây dựng cũng cần được nhìn dưới góc độ tương tự. Doanh thu xăng dầu tăng 15,2%, trong khi gỗ và vật liệu xây dựng tăng 16,5%. Đây là những nhóm chịu tác động đồng thời từ giá năng lượng, nguyên vật liệu, chi phí vận chuyển, tiến độ xây dựng và nhu cầu thực tế.
Vì vậy, doanh thu bán lẻ tăng không đồng nghĩa hoàn toàn với lượng hàng hóa tiêu thụ tăng. Để đánh giá sức khỏe thị trường, cần đặt ba yếu tố cạnh nhau: giá, sản lượng và doanh thu.
Khoảng cách 5,7 điểm phần trăm giữa tăng trưởng danh nghĩa 13,3% và tăng trưởng thực 7,6% chính là chỉ báo quan trọng. Nó cho thấy “sóng giá” đang góp phần đáng kể vào tăng trưởng, nhưng không thể giải thích toàn bộ diễn biến của thị trường.
Nếu chỉ có giá tăng, tốc độ tăng trưởng thực sẽ khó duy trì ở mức 7,6%. Việc sức mua thực tăng cao hơn cùng kỳ năm trước cho thấy người tiêu dùng thực sự đang mua sắm nhiều hơn ở một số nhóm hàng.
Trong những tháng cuối năm, thị trường bán lẻ bước vào mùa cao điểm với nhu cầu mua sắm, du lịch và tiêu dùng thường tăng. Đây sẽ là phép thử quan trọng đối với “cầu thật”.
Nếu doanh thu tiếp tục tăng đồng thời với lượng khách hàng, sản lượng bán ra và doanh thu tại các cửa hàng hiện hữu, thị trường có thể xác nhận một xu hướng tích cực: tiêu dùng nội địa đang chuyển từ phục hồi sang tăng trưởng thực chất.
Ngược lại, nếu tăng trưởng doanh thu chủ yếu tập trung ở những nhóm chịu ảnh hưởng mạnh bởi giá như vàng, nhiên liệu hoặc nguyên vật liệu, trong khi hàng tiêu dùng không thiết yếu tăng chậm, “sóng giá” vẫn sẽ giữ vai trò lớn.
Ở thời điểm hiện tại, câu trả lời không phải hoàn toàn là “sóng giá” hay “sóng cầu”. Hai động lực đang cùng tồn tại và cùng đẩy doanh thu bán lẻ đi lên. Tuy nhiên, điểm tích cực là sức mua thực đã cải thiện so với năm trước.
Với thị trường hàng hóa, đây là tín hiệu có ý nghĩa lớn. Khi cầu thực tăng, tác động không dừng ở khâu bán lẻ mà còn lan sang nhà sản xuất, nhà cung cấp nguyên liệu, logistics và hệ thống phân phối. Vòng quay hàng hóa được cải thiện có thể tạo thêm dư địa giảm tồn kho và khuyến khích doanh nghiệp mở rộng sản xuất.
Do đó, mức tăng 13,3% vẫn là con số đáng chú ý, nhưng 7,6% mới là chỉ báo cần theo dõi sát hơn. Nếu tăng trưởng thực tiếp tục duy trì trong những tháng cuối năm, “sóng cầu” sẽ có cơ sở trở thành động lực bền vững hơn cho thị trường hàng hóa.
Bán lẻ đang tăng tốc, nhưng chất lượng tăng trưởng mới là điều đáng quan tâm. Khi sức mua thực tiếp tục đi lên, thị trường mới có thể xác nhận đây không chỉ là một “sóng giá”, mà là sự trở lại của “cầu thật”.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
