Vai trò trụ cột của FMCG - Thời trang - Điện máy
Sau giai đoạn chịu tác động mạnh bởi lạm phát, chi phí sinh hoạt gia tăng và tâm lý thắt chặt chi tiêu, thị trường bán lẻ Việt Nam đang bước vào giai đoạn điều chỉnh để thích ứng với một “trạng thái bình thường mới”. Người tiêu dùng ngày càng thận trọng hơn, ưu tiên giá trị thực, trải nghiệm và chất lượng. Điều này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các doanh nghiệp bán lẻ trong việc tái cấu trúc danh mục hàng hóa, kênh phân phối và chiến lược tiếp cận khách hàng.
Trong bức tranh chung đó, FMCG luôn giữ vai trò là trụ đỡ vững chắc của thị trường bán lẻ. Với đặc tính là nhóm sản phẩm thiết yếu, có tần suất mua sắm cao và ít chịu tác động tiêu cực từ biến động kinh tế, FMCG mang lại nguồn doanh thu ổn định cho cả nhà sản xuất lẫn hệ thống phân phối. Những năm gần đây, thị trường FMCG Việt Nam chứng kiến sự dịch chuyển rõ rệt trong hành vi tiêu dùng. Người mua không còn chỉ quan tâm đến giá rẻ, mà ngày càng chú trọng đến chất lượng, nguồn gốc sản phẩm, yếu tố an toàn và sức khỏe. Bên cạnh đó, sự mở rộng mạnh mẽ của các mô hình bán lẻ hiện đại như siêu thị mini, cửa hàng tiện lợi và chuỗi bán lẻ chuyên biệt không chỉ đáp ứng nhu cầu mua sắm nhanh, gần nhà mà còn trở thành kênh phân phối quan trọng cho các nhãn hàng FMCG trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng đề cao sự tiện lợi. Với vai trò “xương sống” của thị trường bán lẻ, FMCG được kỳ vọng sẽ tiếp tục giữ nhịp tăng trưởng ổn định, tạo nền tảng cho các ngành hàng khác phục hồi và mở rộng.
Nếu FMCG mang tính ổn định, thì thời trang lại là ngành hàng phản ánh rõ nét nhất sự thay đổi trong tâm lý và phong cách sống của người tiêu dùng. Đây là lĩnh vực có tính chu kỳ cao, nhạy cảm với biến động kinh tế, song cũng là ngành dẫn dắt xu hướng và đóng vai trò quan trọng trong việc tạo sức hút cho các trung tâm thương mại, phố mua sắm. Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng gay gắt, trải nghiệm mua sắm trở thành yếu tố then chốt. Các cửa hàng flagship, không gian mua sắm kết hợp trải nghiệm, sự kiện thời trang và cá nhân hóa dịch vụ đang được các doanh nghiệp chú trọng đầu tư. Tuy nhiên, áp lực chi phí mặt bằng, marketing và cạnh tranh từ thương mại điện tử xuyên biên giới cũng đặt ra nhiều thách thức, buộc doanh nghiệp phải liên tục đổi mới mô hình kinh doanh.
Trong khi đó, điện máy là ngành hàng có giá trị giao dịch lớn, chịu tác động mạnh từ chu kỳ kinh tế và thu nhập của người dân. Trong giai đoạn kinh tế khó khăn, nhu cầu mua sắm điện máy thường chững lại, song khi niềm tin tiêu dùng được cải thiện, đây lại là nhóm ngành có khả năng bật tăng nhanh. Xu hướng tiêu dùng điện máy hiện nay không chỉ xoay quanh việc thay thế hay nâng cấp thiết bị, mà còn gắn liền với nhu cầu nâng cao chất lượng sống. Thay vì chỉ tập trung vào giá và khuyến mãi, doanh nghiệp chú trọng hơn đến dịch vụ hậu mãi, tư vấn giải pháp trọn gói, tài chính tiêu dùng và trải nghiệm khách hàng. Điều này giúp gia tăng giá trị đơn hàng và tạo sự khác biệt trong cạnh tranh. Mặc dù phục hồi chậm hơn so với FMCG, điện máy vẫn được đánh giá có dư địa tăng trưởng trong trung và dài hạn, đặc biệt khi thu nhập bình quân đầu người tăng lên và quá trình đô thị hóa tiếp tục diễn ra.
Sự giao thoa của ba trụ cột trong bức tranh bán lẻ hiện đại
Một trong những thay đổi căn bản của thị trường bán lẻ Việt Nam trong những năm gần đây là sự mờ dần của ranh giới giữa các ngành hàng. FMCG, thời trang và điện máy - vốn từng được xem là những lĩnh vực tách biệt - đang ngày càng giao thoa, bổ trợ và gắn kết chặt chẽ trong cùng một hệ sinh thái bán lẻ. Sự giao thoa này không chỉ đến từ nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng, mà còn là kết quả của quá trình tái cấu trúc chiến lược kinh doanh của các nhà bán lẻ trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt.
Trước hết, sự giao thoa thể hiện rõ ở mô hình kinh doanh đa ngành. Các nhà bán lẻ lớn không còn giới hạn mình trong một nhóm sản phẩm cốt lõi, mà mở rộng danh mục để tối ưu hóa lưu lượng khách hàng và hiệu quả mặt bằng. Trong các trung tâm thương mại, siêu thị tổng hợp hay chuỗi cửa hàng quy mô lớn, FMCG đóng vai trò tạo tần suất mua sắm thường xuyên, thời trang giữ vai trò thu hút và kéo dài thời gian trải nghiệm, điện máy mang lại giá trị doanh thu cao trên mỗi giao dịch.
Ở góc độ vận hành, sự giao thoa còn thể hiện qua việc chia sẻ hạ tầng và chuỗi cung ứng. Kho bãi, logistics, hệ thống công nghệ thông tin và dữ liệu khách hàng ngày càng được dùng chung cho nhiều ngành hàng. Dữ liệu tiêu dùng từ FMCG trở thành thông tin quan trọng để phân tích hành vi khách hàng, từ đó hỗ trợ chiến lược bán chéo sản phẩm thời trang và điện máy. Việc một khách hàng thường xuyên mua sắm FMCG có thể được gợi ý các sản phẩm thời trang theo mùa hoặc thiết bị gia dụng phù hợp không còn là điều xa lạ trong bối cảnh bán lẻ dựa trên dữ liệu.
Sự giao thoa cũng diễn ra mạnh mẽ trong chiến lược trải nghiệm khách hàng. Người tiêu dùng hiện đại không còn mua sắm đơn thuần vì nhu cầu, mà tìm kiếm sự tiện lợi, cảm xúc và giá trị gia tăng. Trong không gian bán lẻ hiện đại, một chuyến mua sắm FMCG có thể kết hợp với việc tham quan, thử đồ thời trang hay trải nghiệm sản phẩm điện máy thông minh. Điều này buộc các nhà bán lẻ phải thiết kế không gian, hành trình khách hàng và dịch vụ theo hướng tích hợp, thay vì tách rời từng ngành hàng như trước.
Bên cạnh đó, mô hình bán lẻ đa kênh chính là chất xúc tác quan trọng thúc đẩy sự giao thoa giữa ba trụ cột. Thương mại điện tử, mạng xã hội và cửa hàng vật lý không còn hoạt động độc lập, mà được kết nối thành một hệ thống thống nhất. FMCG tận dụng kênh online để tăng độ phủ và tần suất mua sắm, thời trang khai thác mạng xã hội và livestream để tạo xu hướng, trong khi điện máy kết hợp online - offline để tư vấn, trưng bày và trải nghiệm mua sắm giá trị cao. Trong mô hình này, dữ liệu khách hàng xuyên suốt các kênh trở thành tài sản chiến lược, giúp doanh nghiệp cá nhân hóa đề xuất sản phẩm và gia tăng giá trị vòng đời khách hàng.
Một khía cạnh khác của sự giao thoa là sự thay đổi trong cách tiếp cận khách hàng. Thay vì tập trung vào từng sản phẩm riêng lẻ, các nhà bán lẻ hướng tới việc phục vụ “nhu cầu sống” của người tiêu dùng. FMCG gắn với nhu cầu sinh hoạt hằng ngày, thời trang phản ánh phong cách và cá tính, còn điện máy đáp ứng mong muốn nâng cao chất lượng sống. Khi ba trụ cột này được kết nối trong cùng một hệ sinh thái, doanh nghiệp có thể tiếp cận khách hàng một cách toàn diện hơn, từ nhu cầu thiết yếu đến nhu cầu nâng cao và trải nghiệm.
Tuy nhiên, sự giao thoa này cũng đặt ra không ít thách thức. Việc quản lý danh mục hàng hóa đa ngành đòi hỏi năng lực vận hành cao, khả năng kiểm soát tồn kho, dòng tiền và chuỗi cung ứng phức tạp hơn. Đồng thời, doanh nghiệp phải cân bằng giữa mở rộng quy mô và duy trì bản sắc thương hiệu cho từng ngành hàng, tránh rơi vào tình trạng dàn trải, thiếu trọng tâm. Dù vậy, trong bối cảnh thị trường bán lẻ bước vào giai đoạn cạnh tranh về chất lượng tăng trưởng, sự giao thoa giữa FMCG, thời trang và điện máy được xem là xu hướng tất yếu. Đây không chỉ là chiến lược ứng phó ngắn hạn, mà là hướng đi dài hạn giúp các nhà bán lẻ xây dựng hệ sinh thái bền vững, gia tăng khả năng thích ứng trước biến động kinh tế và đáp ứng tốt hơn nhu cầu ngày càng đa dạng của người tiêu dùng hiện đại.
Khi ba trụ cột định hình hệ sinh thái bán lẻ mới
Bước sang giai đoạn tới, thị trường bán lẻ Việt Nam được dự báo tiếp tục duy trì xu hướng tăng trưởng, song không còn dựa trên động lực mở rộng nóng về quy mô như giai đoạn trước. Thay vào đó, tăng trưởng của ngành sẽ mang tính chọn lọc và phân hóa rõ nét, trong đó chất lượng vận hành, năng lực thích ứng và khả năng nắm bắt xu hướng tiêu dùng trở thành yếu tố quyết định. Trong bức tranh này, ba trụ cột FMCG - thời trang - điện máy tiếp tục giữ vai trò trung tâm, nhưng mỗi ngành sẽ đảm nhận một vai trò khác nhau trong việc định hình quỹ đạo phát triển của thị trường bán lẻ.
FMCG được kỳ vọng tiếp tục là ngành giữ nhịp cho toàn thị trường bán lẻ. Nhu cầu đối với các sản phẩm thiết yếu khó có thể suy giảm mạnh, ngay cả trong bối cảnh kinh tế còn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Tuy nhiên, tăng trưởng của FMCG sẽ không đến từ việc mở rộng đơn thuần về số lượng, mà chủ yếu dựa trên chuyển dịch cơ cấu sản phẩm và gia tăng giá trị. Người tiêu dùng ngày càng ưu tiên các sản phẩm có chất lượng cao hơn, minh bạch về nguồn gốc, tốt cho sức khỏe và thân thiện với môi trường. Điều này mở ra dư địa tăng trưởng cho các phân khúc trung và cao cấp trong FMCG, đồng thời đặt áp lực lên các doanh nghiệp trong việc đổi mới sản phẩm, tối ưu chi phí và xây dựng thương hiệu. Với vai trò là ngành mang lại dòng tiền ổn định và tần suất mua sắm cao, FMCG tiếp tục là nền tảng giúp các nhà bán lẻ duy trì hoạt động, đầu tư cho các lĩnh vực có biên lợi nhuận cao hơn như thời trang và điện máy.
Triển vọng của ngành thời trang trong giai đoạn tới gắn chặt với sự phục hồi của niềm tin tiêu dùng và sự mở rộng của tầng lớp trung lưu. Đây sẽ là ngành hưởng lợi rõ nét khi thu nhập cải thiện, song cũng là lĩnh vực chịu cạnh tranh gay gắt nhất. Thị trường thời trang được dự báo sẽ tiếp tục phân hóa mạnh, với sự đào thải nhanh đối với những mô hình kinh doanh thiếu bản sắc và giá trị khác biệt. Kỳ vọng tăng trưởng của ngành không chỉ nằm ở quy mô thị trường, mà còn ở chất lượng thương hiệu và khả năng sáng tạo. Các thương hiệu thời trang nội địa có cơ hội mở rộng thị phần nếu biết khai thác lợi thế am hiểu thị trường, bắt kịp xu hướng và xây dựng câu chuyện thương hiệu phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng trong nước. Đồng thời, việc kết hợp thời trang với trải nghiệm mua sắm, giải trí và văn hóa sẽ tiếp tục là hướng đi quan trọng, giúp ngành này giữ vai trò dẫn dắt xu hướng trong hệ sinh thái bán lẻ.
So với FMCG và thời trang, điện máy được đánh giá là ngành có tốc độ phục hồi chậm hơn, do phụ thuộc nhiều vào chu kỳ kinh tế và thu nhập khả dụng của người tiêu dùng. Tuy nhiên, về trung và dài hạn, điện máy vẫn được kỳ vọng có dư địa tăng trưởng đáng kể, gắn liền với quá trình đô thị hóa, nâng cao chất lượng sống và xu hướng tiêu dùng công nghệ. Nhu cầu đối với các thiết bị tiết kiệm năng lượng, sản phẩm gia dụng thông minh và giải pháp nhà ở hiện đại được dự báo sẽ gia tăng, đặc biệt tại các đô thị lớn. Trong bối cảnh đó, các nhà bán lẻ điện máy không chỉ đóng vai trò phân phối sản phẩm, mà còn trở thành nhà cung cấp giải pháp toàn diện cho người tiêu dùng. Kỳ vọng tăng trưởng của ngành vì vậy không chỉ đến từ số lượng bán ra, mà từ giá trị gia tăng trên mỗi khách hàng, thông qua dịch vụ, hậu mãi và các giải pháp tài chính tiêu dùng.
Như vậy, kỳ vọng tăng trưởng trong giai đoạn tới không chỉ là sự phục hồi về doanh thu, mà là sự nâng cấp về chất lượng. Doanh nghiệp bán lẻ sẽ phải cạnh tranh không chỉ bằng giá, mà bằng trải nghiệm, công nghệ, dữ liệu và năng lực quản trị. Những đơn vị kiểm soát tốt chi phí, tối ưu chuỗi cung ứng và thấu hiểu khách hàng sẽ có lợi thế bền vững hơn so với các mô hình tăng trưởng dựa vào mở rộng nhanh. Trong bối cảnh đó, FMCG - thời trang - điện máy không chỉ là ba trụ cột nâng đỡ thị trường bán lẻ, mà còn là ba thước đo phản ánh sức khỏe của tiêu dùng nội địa. Cách thức ba ngành này vận động, thích ứng và phát triển trong giai đoạn tới sẽ quyết định diện mạo của thị trường bán lẻ Việt Nam trong chu kỳ tăng trưởng mới.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
