Khoản vay dễ dãi và cái giá phải trả
Chỉ cần vài thao tác trên điện thoại, một khoản vay có thể được duyệt trong vài phút. Không cần gặp mặt, không cần chứng minh thu nhập, tiền chuyển thẳng vào tài khoản. Sự tiện lợi này khiến nhiều người xem đây là “phao cứu sinh” khi cần tiền gấp.
Nhưng thực tế, người dân không chủ động tìm đến các khoản vay, mà đang bị chính các ứng dụng “bủa vây”. Trên Facebook, TikTok, Zalo hay Telegram, các quảng cáo vay tiền xuất hiện dày đặc với những lời mời gọi như “giải ngân 5 phút”, “không cần giấy tờ”, “nợ xấu vẫn vay được”.
Không chỉ quảng cáo công khai, các đường link vay tiền còn len lỏi vào bình luận, tin nhắn riêng, thậm chí giả danh các fanpage tài chính. Người dùng chỉ cần lướt vài phút hoặc tìm kiếm thông tin liên quan đến tiền bạc, ngay lập tức sẽ bị “bám đuổi” bởi hàng loạt lời mời vay tiền lặp đi lặp lại.
Để kiểm chứng mức độ dễ dãi của các ứng dụng này, phóng viên đã thử đăng ký vay tiền qua một đường link quảng cáo trên mạng xã hội. Chỉ sau vài phút điền thông tin cơ bản và tải ứng dụng, hệ thống yêu cầu cấp quyền truy cập danh bạ, hình ảnh và vị trí. Không lâu sau, một khoản vay 3 triệu đồng được “phê duyệt”.
Tuy nhiên, số tiền thực nhận chỉ còn hơn 2 triệu đồng sau khi bị trừ các loại phí. Thời hạn vay chỉ 7 ngày, nhưng số tiền phải thanh toán đã lên tới gần 3,5 triệu đồng. Khi thử chậm thanh toán, điện thoại lập tức nhận hàng chục cuộc gọi từ các số lạ kèm tin nhắn thúc ép, đe dọa.
Đáng chú ý, ứng dụng liên tục gửi thông báo mời vay thêm, nâng hạn mức, thậm chí gợi ý vay song song ở nhiều app khác. Chỉ trong một ngày, điện thoại bị “dội bom” bởi các cuộc gọi và tin nhắn từ nhiều đầu số khác nhau, cho thấy thông tin người dùng có thể đã bị chia sẻ trong một mạng lưới rộng hơn.
Theo cảnh báo của cơ quan chức năng, trên không gian mạng hiện tồn tại hàng trăm ứng dụng vay tiền trực tuyến không rõ nguồn gốc, hoạt động không phép như ATM Online, Doctor Đồng, Findo, Alo Credit, Vaylaco… Ngoài ra còn có nhiều app khác như Vndong, Tieno, Hitien, CashVN, Smart Loan, Vaynhanhpro… từng bị phản ánh có dấu hiệu cho vay lãi nặng, thu phí ẩn và đòi nợ kiểu khủng bố.
Không dừng lại ở quy mô nhỏ lẻ, nhiều đường dây vận hành các app này có yếu tố xuyên quốc gia, với mô hình đặt máy chủ ở nước ngoài, thuê người trong nước vận hành. Cơ quan chức năng từng phát hiện các hệ sinh thái app vay tiền như Tamo, Findo có tổng số tiền thu lợi bất chính lên tới hơn 4.150 tỷ đồng. Con số này cho thấy tín dụng đen online không còn là hiện tượng đơn lẻ, mà đã trở thành một “ngành kinh doanh ngầm” với quy mô lớn.
Đáng chú ý, lãi suất của các khoản vay không chỉ nằm ở con số công bố, mà được “ẩn” trong hàng loạt loại phí. Trên thực tế, nhiều app áp dụng mức chi phí tương đương vài trăm phần trăm mỗi năm. Với cách tính dồn dập theo ngày, chỉ sau thời gian ngắn, khoản vay nhỏ có thể bị đẩy lên gấp nhiều lần, khiến người vay nhanh chóng rơi vào vòng xoáy nợ.
Điểm chung của các app này là không công bố rõ pháp nhân, địa chỉ, giấy phép hoạt động nhưng lại quảng cáo rầm rộ, tạo cảm giác phổ biến và hợp pháp. Nhiều ứng dụng còn thay đổi tên liên tục để né tránh kiểm soát, khiến người dân rất khó nhận diện.
Không ít người tại Hà Nội đã trở thành nạn nhân của những “cái bẫy” này. Anh Nguyễn Văn T., trú tại phường Hoàng Mai, Hà Nội cho biết do cần gấp 5 triệu đồng để xoay xở chi phí gia đình, anh đã tải một app vay tiền qua quảng cáo trên mạng xã hội. Khoản vay được giải ngân rất nhanh, nhưng sau khi trừ phí, số tiền thực nhận chỉ còn hơn 3 triệu đồng. Chỉ sau hơn một tuần, số tiền phải trả đã bị đẩy lên gần 7 triệu đồng. Khi chưa kịp xoay xở, anh liên tục bị gọi điện, nhắn tin đe dọa, thậm chí danh bạ người thân cũng bị “khủng bố”.
Một trường hợp khác là chị Trần Thị M., trú tại phường Thanh Xuân, Hà Nội. Ban đầu, chị vay thử 2 triệu đồng qua một ứng dụng có tên lạ, sau đó liên tục nhận được lời mời “nâng hạn mức”. Khi không trả đúng hạn, hình ảnh cá nhân của chị bị cắt ghép, gửi cho bạn bè kèm nội dung bôi nhọ. “Tôi không nghĩ một khoản vay nhỏ lại khiến cuộc sống đảo lộn như vậy”, chị chia sẻ.
Những câu chuyện như vậy không còn hiếm. Ban đầu, người vay chỉ tiếp cận khoản tiền nhỏ, thủ tục cực kỳ đơn giản. Tuy nhiên, đi kèm là hàng loạt chi phí không được nói rõ ngay từ đầu. Phí dịch vụ, phí tư vấn, phí quản lý được cộng dồn khiến số tiền phải trả tăng nhanh, thậm chí gấp nhiều lần khoản vay ban đầu.
Điều đáng lo là người vay thường chỉ nhận ra vấn đề khi đã bước vào vòng xoáy. Một khi đã giải ngân, việc thoát ra gần như không dễ dàng. Khoản vay ban đầu chỉ vài triệu đồng có thể nhanh chóng biến thành gánh nặng tài chính, kéo theo áp lực tâm lý và rủi ro xã hội.
Trong bối cảnh đó, cái nguy hiểm không nằm ở việc vay tiền dễ hay khó, mà ở chỗ người dân đang bị dẫn dắt vào một hệ sinh thái vay tiền trá hình, nơi mọi thứ đều được thiết kế để “giữ chân” người vay càng lâu càng tốt.
Khoản vay biến thành áp lực và rủi ro xã hội
Rủi ro lớn hơn không nằm ở tiền, mà ở thông tin cá nhân. Nhiều app vay tiền yêu cầu quyền truy cập sâu vào điện thoại ngay từ đầu, bao gồm danh bạ, hình ảnh, vị trí, thậm chí cả lịch sử cuộc gọi.
Những dữ liệu này nhanh chóng trở thành công cụ gây áp lực. Khi người vay chậm trả, họ có thể bị gọi điện liên tục, nhắn tin đe dọa, thậm chí bị “bêu tên” với bạn bè, người thân. Không ít trường hợp còn bị cắt ghép hình ảnh, bịa đặt thông tin để gây sức ép.
Thực tế, những gì diễn ra trên điện thoại của người vay không phải là cá biệt, mà đã được “công nghiệp hóa” trong nhiều đường dây tín dụng đen. Cuối năm 2025, Công an tỉnh Hưng Yên triệt phá 16 vụ cho vay qua app, bắt giữ 19 đối tượng, với mức lãi suất bị đẩy lên tới hơn 1.100%/năm. Các đối tượng không chỉ cho vay mà còn kiểm soát dữ liệu cá nhân, sử dụng danh bạ, hình ảnh để gây áp lực, buộc người vay phải trả nợ bằng mọi giá.
Tại Hà Nội, chỉ trong một tháng, lực lượng chức năng cũng đã bóc gỡ 4 ổ nhóm tín dụng đen trên mạng, bắt giữ 22 đối tượng. Các nhóm này hoạt động theo kiểu “mạng lưới”, chia sẻ dữ liệu khách hàng cho nhau, khiến một người vay có thể bị nhiều đầu mối cùng lúc gọi điện, nhắn tin đòi nợ, tạo áp lực chồng chéo, khó kiểm soát.
Ở quy mô lớn hơn, một đường dây cho vay qua app từng bị triệt phá có tới 159.000 người vay, tổng giao dịch hơn 1.800 tỷ đồng, với lãi suất lên tới 2.000%/năm. Hệ thống này vận hành hàng trăm ứng dụng khác nhau, liên kết chặt chẽ từ khâu quảng cáo, giải ngân đến đòi nợ, tạo thành một “guồng máy” khép kín.
Theo các chuyên gia an ninh mạng, đây là thủ đoạn phổ biến của các ứng dụng tín dụng đen trá hình. Đại diện Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao từng cảnh báo, các app vay tiền thường yêu cầu quyền truy cập dữ liệu không cần thiết nhằm thu thập thông tin cá nhân, từ đó sử dụng như một công cụ khống chế, gây áp lực khi người vay mất khả năng thanh toán.
Ở góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Văn Tuấn cho rằng, hành vi sử dụng hình ảnh, thông tin cá nhân để đe dọa, bôi nhọ người vay có dấu hiệu vi phạm pháp luật, có thể bị xử lý về hành vi cưỡng đoạt tài sản hoặc làm nhục người khác. Tuy nhiên, do các ứng dụng này thường hoạt động ẩn danh, thậm chí đặt máy chủ ở nước ngoài, việc xử lý trên thực tế vẫn gặp nhiều khó khăn.
Từ một khoản vay nhỏ, người dùng có thể rơi vào khủng hoảng tâm lý, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống cá nhân và công việc. Theo các chuyên gia tài chính, áp lực từ việc bị đòi nợ theo kiểu “khủng bố tinh thần” thậm chí còn nguy hiểm hơn chính khoản nợ, bởi nó tác động trực tiếp đến danh dự, các mối quan hệ xã hội và trạng thái tâm lý của người vay.
Nguyên nhân khiến nhiều người sập bẫy đến từ nhu cầu tài chính cấp bách và tâm lý muốn vay nhanh, vay dễ. Khi không tiếp cận được nguồn vốn chính thống, họ tìm đến các app này như một giải pháp tạm thời, nhưng lại không lường hết rủi ro.
Trong bối cảnh đó, các chuyên gia khuyến cáo người dân chỉ nên vay tại ngân hàng hoặc công ty tài chính được cấp phép, không tải ứng dụng từ nguồn không rõ ràng và tuyệt đối không cấp quyền truy cập dữ liệu cá nhân cho các nền tảng lạ.
Một khoản vay có thể đến rất nhanh, nhưng hậu quả có thể kéo dài rất lâu. Cảnh giác không chỉ để bảo vệ tiền bạc, mà còn để bảo vệ chính mình khỏi những hệ lụy khó lường.
PV
Nguồn: thuongtruong.com.vn
